OSPA

nowoczesne metody leczenia

Powikłania ospy

Ospa zwykle przebiega łagodnie, zdarzają się jednak powikłania, szczególnie jeśli chory ma obniżoną odporność. Największe ryzyko powikłań ospy istnieje w okresie niemowlęcym i po 16 roku życia oraz u osób chorych (mniej odpornych).

Najczęstszą komplikacją u starszych dzieci jest ataksja móżdżkowa, która powoduje tymczasowe problemy z koordynacją mięśniową. U dorosłych, najczęstszym powikłaniem jest zapalenie płuc. Ogólnie najczęstszym powikłaniem ospy jest wtórne zakażenie skóry.

Alarmujące objawy

Choć większość przypadków ospy wietrznej przebiega bez powikłań, czasami pojawiają się alarmujące symptomy, wymagające szybkiej konsultacji lekarskiej. Należą do nich:

  • gorączka wyższa niż 38,5°C trwająca dłużej niż 2 dni
  • silny ból głowy
  • nadwrażliwość na światło
  • wysypka na oku
  • odwodnienie, wymioty, zmniejszone łaknienie
  • niepewna diagnoza
  • ospa w trakcie ciąży
  • wtórne infekcje skóry - oznaki infekcji bakteryjnej: zielony lub żółty płyn wyciekający z pęcherzyka, zaczerwienienie wokół pęcherza, bolesne, opuchnięte pęcherzyki
  • trudności z oddychaniem
  • mylenie kierunków, dezorientacja
  • ospałość, trudności z obudzeniem się
  • wysypka, która utrzymuje się ponad 2 tygodnie

Natychmiastowy kontakt z lekarzem, jest konieczny, gdy chory cierpi na:

  • Ostry ból głowy, przewlekłe wymioty, nadwrażliwość na światło, bezsenność lub dezorientację (są to oznaki stanu zapalnego mózgu).
  • Problemy z oddychaniem i przewlekły kaszel (oznaki zapalenie płuc).
  • Ból i owrzodzenie skóry (czerwona, gorąca, bolesna skóra lub wysypka zmieniająca się w otwarte, powiększające się owrzodzenia to oznaki poważnej infekcji skóry).

Pamiętaj!

Jeśli masz więcej niż 12 lat i nie miałeś ospy, a nie wiesz, czy ją przechodziłeś, i czy byłeś szczepiony, skontaktuj się z lekarzem, w sytuacji, gdy miałeś kontakt z kimś, kto właśnie przechodził tę chorobę. Zasada ta dotyczy szczególnie osób z upośledzonym systemem immunologicznym oraz kobiet w ciąży, niezależnie od wieku. U nastolatków i osób dorosłych przechodzących ospę, dochodzi do większej ilości ostrych symptomów niż u dzieci. Kobiety w ciąży oraz osoby z problemami z odpornością również znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka powikłaniami. Powinny one skontaktować się z lekarzem, jeśli podejrzewają, że mogą przechodzić ospę.

Ospa wietrzna a ciąża

Wirus VZV może zarażać przez łożysko - jest zagrożeniem dla płodu, a także dla kobiet ciężarnych. Dziecko zarażone w okresie prenatalnym może urodzić się z tzw. zespołem ospy wrodzonej objawiającym się m.in. zaburzeniami rozwoju skóry, kończyn i układu nerwowego. O pierwszym przypadku powikłań ospy wietrznej u kobiety w ciąży doniesiono w roku 1947. Dalsze badania wykazały, że w większości przypadków ospy wietrznej u ciężarnych dochodzi do wrodzonego zakażenia (w łożysku) u noworodków. Kobiety oporne na wirusa VZV nie przenoszą zakażenia na dziecko. Udokumentowane powikłania obejmują:

  • zaburzenia w pigmentacji skóry
  • blizny
  • zaburzenia rozwoju gałki ocznej
  • zaburzenia struktury mózgu skutkujące opóźnieniem umysłowym
  • nieprawidłowości w budowie kończyn

Zarażenie dziecka: Płód może ulec infekcji do 20 tygodnia ciąży (u tych dzieci rozwija zespół ospy wrodzonej - w ok. 30% przypadków kończący się śmiercią po narodzinach). Pomiędzy 20 a 36 tygodniem wirus ospy wietrznej nie jest dla płodu szkodliwy, jednak może pozostać uśpiony w organizmie dziecka i uaktywnić się po porodzie pod postacią półpaśca. W ostatnich tygodniach ciąży u płodu może rozwinąć się pełnoobjawowa ospa wietrzna. Warto pamiętać, że u noworodków ospa przyjmuje zwykle ciężką postać.

Zarażenie matki: Niezależnie od zagrożeń dla płodu, ospa wietrzna stanowi też zagrożenie dla matki. Po pierwsze choroba ma zwykle cięższy przebieg u osób dorosłych. Po drugie - osłabiony układ immunologiczny ciężarnej nie zawsze radzi sobie z chorobami, a infekcja ospą jest dla niego dużym wyzwaniem. Najczęstszym powikłaniem ospy u kobiet ciężarnych jest zapalenie płuc (szczególnie zagrożone są nim panie palące papierosy lub cierpiące na przewlekłe choroby płuc).

Inne powikłania ospy

U "zdrowych" (z prawidłowo działającym układem immunologicznym) dzieci, ospa wietrzna jest stosunkowo łagodną chorobą. Prawdopodobieństwo poważnych powikłań jest o 25% wyższe u dorosłych niż u dzieci. Wspólnymi powikłaniami ospy u dzieci i dorosłych są:

  • Infekcje skóry: zakażenia bakteryjne wywoływane przez Staphylococcus spp. oraz Streptococcus spp.; rzadko, inwazyjne odmiany Streptococcus rozprzestrzeniają się po całym ciele i mogą stanowić zagrożenie życia.
  • Zapalenie płuc: stosunkowo rzadkie powikłanie u zdrowych dzieci i główna przyczyna hospitalizacji u dorosłych (1/400 przypadków), śmiertelność w wyniku powikłań: 10%-30%.
  • Powikłania neurologiczne: U dzieci najczęściej dochodzi do stanu zapalnego ośrodka równowagi w mózgu (bezład móżdżkowy). Objawy to: nieprawidłowe ruchy gałki ocznej oraz zaburzenia równowagi (u 1/4000 dzieci), występujące tydzień od wystąpienia pierwszych objawów ospy. Symptomy neurologiczne utrzymują się kilka dni, zazwyczaj dochodzi do pełnego ich ustąpienia. U dorosłych powikłaniem neurologicznym jest bardziej uogólniony stan zapalny mózgu (encephalitis), którego objawy obejmują delirium oraz napady podobne do ataków padaczki. Wg niektórych badań współczynnik śmiertelności wynosi 10%, a u 15%u pacjentów, którzy przeżyli, dochodzi do długotrwałych zaburzeń neurologicznych.
  • Syndrom Rey'a: Rzadkie powikłanie dziecięce po ospie (i grypie) - skojarzone z podawaniem aspiryny. Jego objawy to gwałtowne nudności, wymioty, ból głowy, delirium mogące prowadzić do śpiączki. Środki wspomagające są jedyną opcją terapeutyczną.
  • Rzadkie powikłania obejmują zapalenie wątroby, choroby nerek, owrzodzenia dróg pokarmowych, zapalenie jąder, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie stawów, zapalenie nerwu wzrokowego.

Grupy ryzyka

Ostre infekcje i powikłanie są częstsze u:

  • noworodków, których matka przechodziła ospę w czasie ciąży. Dzieci urodzone z matek, które przechodziły ospę w pierwszym lub drugim trymestrze ciąży, mogą mieć niedorozwinięte kończyny i zaburzenia wzroku.
  • kobiet w ciąży (zagrożenie przedwczesnym porodem lub zapaleniem płuc)
  • nastolatków w wieku 13 lat lub osób starszych (szczególnie tych, które palą papierosy lub cierpią na przewlekłe choroby płucne)
  • osób z zaburzoną pracą układu odpornościowego
  • osób chorujących na mukowiscydozę
  • dzieci i nastolatków przechodzących długotrwałą terapię aspirynową

Powysze informacje nie są tożsame z zaleceniami lekarza. Ospy nie wolno bagatelizować i leczyć na własną rękę. Zasięgnij porady lekarza i stosuj się do jego zaleceń.